Tuintherapie

Wat is tuintherapie?

De oervorm van tuintherapie is wroeten met je handen in de aarde, in Moeder Aarde. In oude germaanse tijden namen de boeren in februari een bak aarde van de akkers en bespraken al woelend met de handen in de bak samen wat ze het komend seizoen gaan verbouwen en en hoe de werkzaamheden, rechten en plichten worden verdeeld. De aarde werd daarna uitgestrooid over de akkkers zodat hun intentie letterlijk in de aarde gezet werd.

De door Ware Natuur toegepaste tuintherapie is mede gebaseerd op de opleiding Landbouw en Therapie, Tuintherapeut aan de Kraaybeekerhof, biologisch dynamisch opleidingscentrum in Driebergen. Het is een geïnspireerde no-nonsense vorm van Landbouw & Zorg.

In mijn visie is tuintherapie oftewel begeleiding in de werkzaamheden op een boerderij een vak van waarbij de praktijkkennis van het boeren of tuindersvak de basis vormen. Zonder dat bestaat er geen goede begeleiding waarin de client/deelnemer zich kan ontwikkelen. De begeleider moet zich verbonden weten met de natuur en met de client/deelnemer en zijn/haar omgeving. Als die verbinding er niet is dan degradeerd de aangeboden dagbesteding tot slechts bezighouden, wat zonde is van het daar aan besteede geld, tijd en moeite.

De basis van spirituele tuintherapie is non-dualiteit, non-interventie en het aanspreken van het gezonde in de mens. Belangrijke elementen zijn respect, niet oordelen, de eigen kracht aanspreken (empowerment) en de presentiebenadering.

Non-interventie betekent niet dat we zomaar wat doen! Er zijn duidelijke huisregels, met de zorgdeelnemer wordt een ontwikkelingsplan opgesteld dat geëvalueerd wordt en er zijn begeleidingsgesprekken.

Het voorvoegsel ‘non’ geeft aan wat onze tuintherapie in ieder geval niet is. Het is ook geen bezigheidstherapie. Want het omvat veel meer dan hier beschreven kan worden en wat b.v. de webserver aan bits aan kan. Hier worden slechts enkele maar belangrijke aspecten van tuintherapie beschreven. Tuintherapie kan eigenlijk niet vanuit de boeken geleerd worden. Het is geen cognitief proces maar een proces van direct ervaren met heel je wezen, zowel voor de deelnemer als de begeleider. Het is aarden en leren vertrouwen.

Door het RMNO is een poging gedaan wetenschappelijk te onderzoeken waarom mensen in de natuur sneller genezen (bron: rapport Natuur en gezondheid, Deel 1 van een tweeluik: Verkenning van de stand der wetenschap, Nr 2004/09, Nr A02a, Den Haag, 9 juni 2004).

De kracht van de natuur valt niet alleen door het denken te bevatten. Deze is van een andere orde en wij maken regelmatig de vergissing natuurlijke ordes door elkaar te halen waardoor we in de moeilijkheden komen (uit de hand lopende ziektekosten, milieu en klimaatverstoringen etc.). Dat is psychisch en op zielsgebied zeker het geval bij onze doelgroep, daarom is een natuurlijke omgeving, structuur en ritme belangrijk.

Een verklaring hiervoor vanuit de natuurgeneeskunde is dat alle processen in de natuur in kringlopen verlopen. Dit geldt voor biochemische processen, stroming van de kosmische oer eneregie (Chi) tot de omloop van planeten en zonnestelsels in het universum. Kringlopen zijn wiskundig te berekenen als golfpatronen, trillingen of frequenties. Er zijn proeven gedaan met klokken, frequentiemachines die naast elkaar werden gezet met een verschillend ritme. Na verloop van tijd trad het effect op dat de apparaten gelijk gingen lopen. Dit verschijnsel noemt men synchronisatie en het komt overal in de natuur voor. In de bio-energetische wetenschap wordt dit verschijnsel entrainment genoemd of populairder bioresonantie.

De analogische sprong naar genezen in de natuur is nu dan gauw gemaakt; als mens, werkend in een natuurlijke omgeving, ga je na verloop van tijd gelijk ‘trillen’ met de omgevende natuur. Je cyclische lichaamsprocessen, psyche en geest komen door het synchronisatiefenomeen in een natuurlijk ritme en gaan harmonischer verlopen. Kortom, je wordt gezonder.

Wat doet tuintherapie?

Via het werken in de natuur komt de deelnemer in een omgeving die van nature streeft naar evenwicht en harmonie. Alleen al het vele groen straalt rust uit. De natuur oordeelt niet. Door zich hiermee te verbinden vindt er een intensief contact plaats met de naar evenwicht strevende, neutrale krachten en deze worden daardoor in de deelnemer zelf aangesproken, zowel in lichaam als geest.

Door de vaste werktijden, de terugkerende werkzaamheden en de seizoenen ontstaat er een natuurlijke structuur en ritme. Dat geeft weer gevoel voor begrenzing en de kans controle te krijgen over eigen handelen. Karweitjes als wieden en groenten sorteren doen een beroep op keuzes leren maken en snel beslissen.

De fysieke arbeid spreekt het lichaamsgevoel aan en tevens het levensgevoel, de zin voor het leven. Een zeer belangrijk aspect is dat de aandacht verlegd wordt van het denken en de emoties naar het werk waar de deelnemer op dat moment mee bezig is, b.v. de sla schoffelen of de koeien verzorgen. Wat in beweging moet komen is de gefixeerde aandacht via de fysiek inspanning. Een veel gehoorde kreet van Philip (de tuintherapeut) is ‘Niet denken maar schoffelen’ als iemand in zorgelijke gedachten verzonken, leunend op de schoffelsteel tussen de prei of sla stil staat.

Het fysieke contact met de aarde door karweien als planten, wieden en spitten, stimuleert het proces van aarden (grounding) en dat gaat van zelf. Een belangrijk (spiritueel) doel is dat geestelijke processen en aardse processen in evenwicht met elkaar komen.

Door het werken en alle dagelijkse gebeurtenissen op de zorgboerderij komt de deelnemer zijn/haar innerlijke weerstanden tegen. De uitdaging is deze te leren aangaan en te overwinnen waardoor de eigen kracht wordt aangesproken. Zo kan het zelfvertrouwen herwonnen worden.

In de zorgtuin vindt enige productie plaats. Hieruit kan de deelnemer veel voldoening halen omdat zijn of haar werk ergens toe dient, nuttig blijkt te zijn voor andere mensen. Zo is het mogelijk dat het zaadje dat je in de grond hebt gestopt uitgroeit tot een grote krop sla die je kunt oogsten en ook nog eens mag verkopen in de landgoedwinkel. Dat creëert een gevoel voor zingeving, voor processen in de tijd, het verbinden van verwachting, inspanning, gevoel, emoties, tijd en resultaat.

Klik hier voor meer achtergrondinformatie over tuintherapie.